Czym jest przedawnienie roszczenia
Przedawnienie powoduje, że po upływie określonego czasu dłużnik może odmówić spełnienia świadczenia. Sąd nie bierze go pod uwagę z urzędu, dopiero gdy strona podniesie zarzut przedawnienia.
W sprawach frankowych zarzut zgłasza zwykle bank wobec roszczeń kredytobiorcy, a kredytobiorca wobec ewentualnych roszczeń banku o zwrot kapitału.
Zarzut przedawnienia nie powoduje wygaśnięcia roszczenia, tylko daje dłużnikowi prawo odmowy zapłaty. Jeśli dłużnik świadomie zapłaci przedawniony dług, nie może żądać zwrotu.
Długość terminów
Ogólne terminy przedawnienia roszczeń majątkowych zostały skrócone nowelizacją kodeksu cywilnego z 2018 roku, z tym że dla roszczeń wcześniejszych stosuje się przepisy przejściowe. W praktyce bierze się pod uwagę zarówno termin dziesięcioletni, jak i sześcioletni, zależnie od daty powstania roszczenia.
Nie podajemy jednej liczby lat, bo zależy ona od okoliczności. Kancelaria ustala właściwy termin po przeanalizowaniu dat umowy, wpłat i wezwań.
Jeżeli umowa została zawarta kilkanaście lat temu, a wpłaty następowały co miesiąc, każda rata może mieć osobny moment powstania roszczenia. To dodatkowo komplikuje rachunek terminów.
Początek biegu terminu
Kluczowe jest pytanie, od kiedy liczyć przedawnienie. Orzecznictwo, w tym rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego i TSUE dotyczące ochrony konsumentów, wskazuje, że znaczenie ma wiedza konsumenta o niedozwolonym charakterze klauzul i o konsekwencjach nieważności umowy.
Dlatego termin nie musi zaczynać się w dniu każdej wpłaty. Sądy oceniają, kiedy konsument mógł rozsądnie zająć stanowisko wobec skutków nieważności.
Orzecznictwo TSUE wskazuje, że przepisy krajowe o przedawnieniu nie mogą w praktyce uniemożliwiać konsumentowi dochodzenia praw wynikających z dyrektywy. Dlatego sądy zwracają uwagę na świadomość konsumenta.
Przedawnienie roszczeń banku
Bank ma własne roszczenie o zwrot kapitału po unieważnieniu umowy. Sąd Najwyższy rozstrzygał, od kiedy biegnie przedawnienie takiego roszczenia, wiążąc je z chwilą, gdy staje się ono wymagalne po wezwaniu do zapłaty.
Ten wątek jest ważny dla kredytobiorcy, który obawia się zwrotu kapitału po wyroku. Konkretne konsekwencje ocenia kancelaria na tle swojej sprawy.
Dla banku istotne jest, od kiedy może żądać zwrotu kapitału. Kredytobiorca, który obawia się takiego roszczenia, powinien omówić z pełnomocnikiem, jak termin wiąże się z wezwaniem do zapłaty.
Przerwanie biegu przedawnienia
Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, na przykład wniesienie pozwu. Może go przerwać także uznanie roszczenia przez dłużnika.
Po przerwaniu termin biegnie na nowo. Zasady są szczegółowe, więc najlepiej omówić je z prawnikiem jeszcze przed wniesieniem pozwu.
Prostym sposobem zabezpieczenia się jest szybkie wniesienie pozwu. Po jego doręczeniu bieg przedawnienia zostaje przerwany, a po prawomocnym zakończeniu sprawy biegnie od nowa.
Jak sprawdzić ryzyko w praktyce
Zbierz daty zawarcia umowy, wypłaty, spłaty i wszelkie wezwania do banku. W kalkulatorze frankowym możesz wskazać kredyt spłacony i rok spłaty, a narzędzie zaznaczy flagę przedawnienia.
Flaga jest sygnałem do pilnej rozmowy z kancelarią, a nie ostateczną oceną. To szacunek, a decyzję podejmuje kancelaria, więc nie traktuj tego jako porady prawnej.
Pamiętaj, że w kalkulatorze flaga przedawnienia opiera się na uproszczonych założeniach. Prawnik zna wyroki sądu, w którym toczy się Twoja sprawa, i może ocenić ryzyko dokładniej.